Σχεδόν απέναντι από τον Ι. Ναό του Αγίου Ιωάννου βρίσκεται ο Ι. Ναός της Υ. Θ. Φανερωμένης των Ξένων ή όπως λένε οι ντόπιοι η Παναγία των Ξένων. Επίσης σε πάρα πολλά έγγραφα τα οποία βρίσκονται στο Αρχείο της Κέρκυρας, αλλά και σε διάφορες υπηρεσίες ο Ι. Ναός εμφανίζεται και με την ονομασία Ι. Ναός Υ. Θ. των Στερεωτών και μάλιστα εις «τας στέρνας» για τον λόγο αυτό άλλωστε και η πλατεία που βρίσκεται μπροστά από τον Ι. Ναό ονομαζόταν πλατεία Άνταμ προς τιμήν του Άγγλου Αρμοστή Φρειδερίκου Αδάμ, ο οποίος στον συγκεκριμένο χώρο είχε ιδρύσει ένα υδραγωγείο για την κάλυψη των υδρευτικών αναγκών της πόλεως.
Ο Ναός είναι τετράγωνος τρίκλιτος επτανησιακού ρυθμού με δύο σειρές κιόνων, ενώ κτήτοράς του παρουσιάζεται ο Ιερομόναχος Νικόδημος από την Ήπειρο, ο οποίος έχτισε την συγκεκριμένη Εκκλησία για να καλύψει τις Λειτουργικές και πνευματικές ανάγκες των προσφύγων και των ξένων οι οποίοι ερχόταν από την Ήπειρο και δεν είχαν κάποιο Ναό.
Ο Ναός διαθέτει ένα από τα ωραιότερα επίχρυσα διακοσμημένα Τέμπλα της Κέρκυρας. Το υπάρχον Τέμπλο αποτελεί ανανέωση κατά το 1875 παλαιοτέρου ξύλινου επίχρυσου Τέμπλου ρυθμού ροκοκό. Για την ανανέωσή του και προκειμένου να μην αλλάξει ο ρυθμός και η τεχνική ήρθαν από την Νεάπολη της Ιταλίας εξειδικευμένοι Ιταλοί τεχνίτες και συντηρητές. Στον περίτεχνο Άμβωνα του Ιερού Ναού συναντάται η σπάνια και εξαιρετικής τέχνης και τεχνοτροπίας παράσταση του Ιησού που εκδιώκει με το φραγγέλιο τους εμπόρους από τον Ναό του Σολομώντα. Σημαντικής σημασίας από πλευράς τόσο θεολογικής όσο και τέχνης είναι οι περισωθείσες Θύρες του Τέμπλου, οι οποίες από πολλούς ερευνητές χαρακτηρίζονται μοναδικές στο είδος τους. Η μια μάλιστα εξ αυτών εικονίζει σε μικρογραφία 19 σημαντικούς Εκκλησιαστικούς Πατέρες της Ανατολής και της Δύσης. Σημαντικό κειμήλιο του Ι. Ναού είναι ακόμη η εικόνα που παριστάνει την Ρίζα Ιεσσαί, στην οποία παρουσιάζεται εξαιρετική μικρογραφία των προφητών με την ρήση του καθενός σχετικά με την έλευση του Μεσσία σε περγαμηνή. Στον εν λόγω Ι. Ναό υπηρέτησαν μάλιστα και ως Εφημέριοι οι σημαντικοί μετέπειτα Μητροπολίτες της Κέρκυρας, πρόκειται για τον Χρύσανθο Μασσέλο και τον Ευστάθιο Βουλισμά.
Ο εν Αγίοις Πατήρ ημών Σπυρίδων, επίσκοπος Τριμυθούντος ο Θαυματουργός, έζησε τον 4 ο αιώνα στην Κύπρο. Ήταν βοσκός στο επάγγελμα, έγγαμος και πατέρας μίας κόρης, της Ειρήνης. Ξεχώριζε για την πίστη του στο Θεό, την αγάπη του για τον άνθρωπο, την απλότητα, την ταπείνωση, την φιλοξενία και τις αγαθοεργίες του. Όταν πέθανε η γυναίκα του, ο Σπυρίδων αφιέρωσε πλέον τη ζωή του ολοκληρωτικά στο Θεό. Χωρίς να το επιδιώξει απέκτησε φήμη στη μεγαλόνησο και όταν εκοιμήθη ο επίσκοπος της πόλης της Τριμυθούντος, κοντά στη Σαλαμίνα, ομόφωνα οι πιστοί εξέλεξαν τον Σπυρίδωνα ως διάδοχό του.
Παρά την τιμή και το αξίωμα ο ταπεινός βοσκός δεν άλλαξε καθόλου την βιοτή του: φορούσε πάντα τα ίδια φτωχά ρούχα, τον ίδιο σκούφο από πλεγμένα φοινικόφυλλα. Παντού πήγαινε με τα πόδια, βοηθούσε στις γεωργικές εργασίες και, όπως πριν, φυλούσε το κοπάδι του. Μια νύχτα μπήκαν στο μαντρί του ληστές για να κλέψουν πρόβατα. Όταν όμως επιχείρησαν να βγούνε με τη λεία τους ένιωσαν μια αόρατη δύναμη να τους ακινητοποιεί. Το πρωί ο Άγιος τους βρήκε και εκείνοι, καταντροπιασμένοι, του διηγήθηκαν τι τους είχε συμβεί. Ο Σπυρίδων τους απάλλαξε από τα δεσμά, τους νουθέτησε και τους δώρησε δύο κριάρια, «για τον κόπο της αγρυπνίας», όπως χαρακτηριστικά τους είπε. Αυστηρός με τον εαυτό του και γεμάτος αγάπη με τους συνανθρώπους του ο Σπυρίδων απέκτησε παρρησία ενώπιον του Θεού και έκανε πλήθος θαυμάτων. Όταν φοβερή ξηρασία έπληξε την Κύπρο, ο Άγιος με την προσευχή του έφερε βροχή, κάνοντας το χώμα γόνιμο. Κάποιοι πλούσιοι είχαν αποθηκεύσει μεγάλες ποσότητες σιταριού για να τις πουλήσουν ακριβά, εκμεταλλευόμενοι τον λιμό. Οι προσευχές του Αγίου γκρέμισαν τις σιταποθήκες τους και το σιτάρι μοιράστηκε δίκαια στο λαό. Ως άλλος Μωυσής μεταμόρφωσε ένα φίδι σε χρυσάφι για να βοηθήσει έναν φτωχό. Κι όταν αντιμετωπίσθηκε η ανάγκη, επανέφερε το φίδι στην προτέρα του κατάσταση, δοξάζοντας το Θεό. Πάντα πρόθυμος να συνδράμει τους δεινοπαθούντες, πήγε να ελευθερώσει έναν άντρα που είχε καταδικασθεί σε θάνατο. Καθώς προχωρούσε, βρέθηκε μπροστά σε ένα ποτάμι που τα ορμητικά νερά του τού έκοβαν το δρόμο. Ο άγιος προσευχήθηκε και το νερό σταμάτησε για να περάσει ο Σπυρίδων χωρίς να βρέξει τα πόδια του.
Ο Χριστός ενεργούσε μέσα του δια του Αγίου Πνεύματος και του έδωσε εξουσία και επάνω στον θάνατο. Μετά από παράκληση μιας γυναίκας βαρβαρικής καταγωγής, ο Άγιος ανέστησε το νεκρό βρέφος της που η ίδια είχε εναποθέσει στα πόδια της. Κι όταν εκείνη, από τη συγκίνηση, απέμεινε νεκρή, ο Άγιος ανέστησε και την ίδια. Όταν πέθανε η κόρη του Ειρήνη, πριν προλάβει να φανερώσει σε κάποια γυναίκα πού είχε κρύψει τον θησαυρό που της είχε εμπιστευθεί, ο Άγιος έσκυψε πάνω στον τάφο και ρώτησε την νεκρή κόρη του πού ήταν ο θησαυρός. Κι εκείνη, αφού του απάντησε, επέστρεψε στη σιωπή του θανάτου.
Η αρετή του φώτιζε τους ανθρώπους και τους έκανε να μετανοούν για τις αμαρτίες τους. Μία αμαρτωλή γυναίκα έπεσε στα πόδια του ανθρώπου του Θεού και τα έλουσε με τα δάκρυά της, όπως η πόρνη του Ευαγγελίου. Ο Άγιος την συμπόνεσε , την σήκωσε και της είπε τον λόγο του Κυρίου «αφέωνταί σου αι αμαρτίαι», βοηθώντας την να ξεκινήσει μία νέα ζωή.
Στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο που συγκάλεσε ο Μέγας Κωνσταντίνος στη Νίκαια, το 325 μ. Χ., ο Άγιος ανέλυσε ένα κεραμίδι στα στοιχεία του, τη φωτιά, το νερό και το χώμα, δείχνοντας ότι τα τρία στοιχεία είναι ταυτόχρονα ένα ενιαίο σώμα. Έτσι απέδειξε την Τριαδικότητα του Θεού, ότι είναι δηλαδή « Ένας Θεός εν τρισί Προσώποις», καταισχύνοντας τον αιρεσιάρχη Άρειο και έναν φιλόσοφο οπαδό του, ο οποίος επέστρεψε στην Ορθοδοξία.
Μετά τον θάνατο του Κωνσταντίνου, ο γιος του Κωνστάντιος, ήταν φίλα προσκείμενος στον Αρειανισμό. Ενώ βρισκόταν στην Αντιόχεια αρρώστησε σοβαρά, χωρίς ελπίδα να γιατρευθεί. Μετά από όραμα του αυτοκράτορα, ο Άγιος εκλήθη στο ανάκτορο μαζί με τον μαθητή του Άγιο Τριφύλλιο. Μόλις έφθασε στο προσκέφαλο του βασιλιά, τον θεράπευσε από την σωματική ασθένεια, εφιστώντας του την προσοχή για την ψυχική του υγεία, η οποία κινδύνευε από την λοιμική των αιρέσεων. Ο αυτοκράτορας τον γέμισε δώρα και χρυσό, που ο Άγιος μοίρασε στο λαό του στην Κύπρο.
Ο Άγιος ζούσε με την προσδοκία της μελλούσης ζωής. Τελούσε συνεχώς τη Θεία Λειτουργία σα να βρισκόταν ήδη ενώπιον του θρόνου του Θεού, μαζί με τους χορούς των Αγγέλων και των Αγίων. Μία ημέρα, την ώρα που λειτουργούσε, χωρίς να υπάρχουν πιστοί, είπε το «Ειρήνη πάσι», και ο υποτακτικός του άκουσε την φωνή του χορού των Αγγέλων να απαντά «Και τω πνεύματί σου». Η προσευχή του ήταν συνεχής. Κάποτε, μάλιστα, το καντήλι στο ναό πήγαινε να σβήσει από έλλειψη ελαίου. Και τότε ο Άγιος ζήτησε από το Θεό να ευλογήσει και η καντήλα ξεχείλισε. Το λάδι που συγκεντρώθηκε φώτισε το ναό για πολλές μέρες.
Ο Άγιος παρέδωσε ειρηνικά την ψυχή του στον Κύριο στις 12 Δεκεμβρίου 348, σε ηλικία 78 ετών. Αυτή την ημέρα η Εκκλησία μας εορτάζει τη μνήμη του.
Το σκήνωμά του παρέμεινε άφθαρτο, πλην της δεξιάς χειρός του. Μέχρι τον 7 ο αιώνα παρέμεινε στην Κύπρο. Κατόπιν, μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη.
Ο Ρώσος περιηγητής Αντώνιος Novgorod , ο οποίος έγραψε περί το 1200, αναφέρει ότι είδε το λείψανο στη μονή της Υ.Θ. Οδηγητρίας. Πρόκειται περί της γυναικείας μονής «τ ? ς Θεοτόκου τ ? ς Κεχαριτωμένης».
Αργότερα μεταφέρθηκε στο ναό των Αγίων Αποστόλων. Πρώτη σχετική μαρτυρία έχουμε του Στεφάνου Novgorod περί το 1350. Τέλος, την ημέρα της μνήμης του Αγίου Σπυρίδωνος, στις 12 Δεκεμβρίου του έτους 1452, λίγους μήνες πριν την Άλωση, τελέσθηκε στο ναό της του Θεού Σοφίας πανηγυρική Θεία Λειτουργία, για την ένωση των Εκκλησιών, προεξάρχοντος του παπικού Λεγάτου, του λατινοφρονήσαντος στη Φλωρεντία, Αρχιεπισκόπου Κιέβου καρδιναλίου Ισιδώρου. Κατά την τελετή «το λείψανον του Αγίου Σπυρίδωνος, του οποίου εωρτάζετο η μνήμη, περιήγετο εν πομπή» (Α. Κύρου, Βησσαρίων ο Έλλην , τ. Β΄, Αθήναι 1947, σ. 13).
Το 1453 αμέσως μετά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως μεταφέρθηκε μαζί με το Ιερό λείψανο της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας, από τον ιερέα Γεώργιο Καλοχαιρέτη, μέσω Θράκης, Μακεδονίας και Ηπείρου καταλήγοντας στην Κέρκυρα το έτος 1456.
Στην Κέρκυρα αρχικώς τα λείψανα τοποθετήθηκαν στο ναό του Αγίου Αθανασίου. Τα παιδιά του Γεωργίου Καλοχαιρέτη Μάρκος, Λουκάς και Φίλιππος κληρονόμησαν τα λείψανα. Ο Μάρκος δώρισε το μερίδιό του, δηλ. το λείψανο της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας, το 1483 στη κερκυραϊκή κοινότητα. Το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνος έλαβαν ο Λουκάς και ο Φίλιππος. Επιθυμία των δύο κληρονόμων ήταν να το μεταφέρουν από την Κέρκυρα, αλλά οι επίμονες αντιδράσεις των Κερκυραίων ανέκοψαν τα σχέδιά τους. Τούτοι μεταβίβασαν τα δικαιώματά τους στην θυγατέρα του Φιλίππου Ασημίνα. Αυτή, όταν το 1520 παντρεύτηκε τον Σταματέλλο Βούλγαρη, πρόσφερε σ' αυτόν ως προίκα το ιερό λείψανο. Έκτοτε έως το 1925 ανήκε στην κυριότητα της οικογένειας Βούλγαρη.
Το λείψανο μεταφέρθηκε για λίγο χρονικό διάστημα στον καθεδρικό ναό του Ταξιάρχου Μιχαήλ στο Καμπιέλο. Το έτος 1528 ο Σταματέλλος Βούλγαρης έκτισε ναό του Αγίου στο Προάστιο του Αγίου Ρόκου και το λείψανο μεταφέρθηκε εκεί. Κατά την πρώτη πολιορκία της Κέρκυρας από τους Τούρκους το 1537 μεταφέρθηκε προσωρινά στο ναό των Αγίων Αναργύρων στο Παλαιό Φρούριο. Μετά την πολιορκία επανήλθε στο ναό του. Το έτος 1577 λόγω οχυρωματικών έργων αποφασίστηκε η κατεδάφιση του ναού. Τότε το λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνος μεταφέρθηκε προσωρινά στο ναό του Αγίου Νικολάου των Ξένων στη Γαρίτσα. Το 1589 πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του σημερινού ναού, ο οποίος ολοκληρώθηκε πιθανώς το 1594. Από τότε το λείψανο μεταφέρθηκε εκεί και παραμένει μέχρι σήμερα.
Το έτος 1967 δια Προεδρικού Διατάγματος ο ιερός ναός του Αγίου Σπυρίδωνος πόλεως Κερκύρας αναγνωρίστηκε επισήμως ως ίδιον Ν.Π.Δ.Δ., υπό την επωνυμία «Ιερόν Προσκύνημα Αγίου Σπυρίδωνος Κερκύρας».
Το νησί ξεπέρασε πολλές δοκιμασίες χάρις στον Άγιο. Τέσσερις φορές η βενετοκρατούμενη Κέρκυρα σώθηκε είτε από ασθένειες, είτε από την πείνα είτε από την επιδρομή των Τούρκων. Ειδικότερα, το 1553 ο Άγιος έσωσε το νησί από την πείνα (σιτοδεία). Για το λόγο αυτό καθιερώθηκε η λιτανεία του Μεγάλου Σαββάτου. Το 1630 απάλλαξε το νησί από την πανώλη. Για το λόγο αυτό καθιερώθηκε η λιτανεία της Κυριακής των Βαϊων. Το 1673 παρενέβη και πάλι και έσωσε για δεύτερη φορά την Κέρκυρα από την πανώλη. Για το λόγο αυτό καθιερώθηκε η λιτανεία κάθε πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου (Πρωτοκύριακο). Τέλος, το 1716 απάλλαξε το νησί από την πολιορκία των Τούρκων. Για τον λόγο αυτό καθιερώθηκε η λιτανεία της 11 ης Αυγούστου.
Εξάλλου, το 1718 ο Άγιος με θαυμαστό τρόπο απέτρεψε τον Βενετό διοικητή Ανδρέα Πιζάνη από το να οικοδομήσει λατινικό αλτάριο στο ναό. Η ανάμνηση του θαύματος εορτάζεται κάθε χρόνο στις 12 Νοεμβρίου.
Ο Άγιος επιτέλεσε πολλά θαύματα και στους ανθρώπους. Χαρακτηριστική ήταν η θεραπεία του Θεοδώρου, εμπόρου από την Ανατολή, ο οποίος τυφλώθηκε ολοσχερώς. Ο Θεόδωρος προσέτρεξε με θερμή πίστη στο ναό του Αγίου, και εκείνος του χάρισε και πάλι το φως (η ανάμνηση του θαύματος αυτού πανηγυρίζεται στις 13 Ιουλίου). Αλλά και άλλοι γεύτηκαν και γεύονται την αγάπη και την αγαθοεργία του Αγίου. Αυτό μαρτυρούν και τα πολλά αφιερώματα στο ναό του.
Ο Άγιος Σπυρίδων φέρει επισήμως από την Εκκλησία μας το τίτλο Θαυματουργός. Τα πολυάριθμα αφιερώματα στο ναό του επιβεβαιώνουν αυτό το σημαντικό χάρισμα που έλαβε από το Θεό καθώς και το πλήθος των ναών που φέρουν το όνομά του σ' όλη την Ορθοδοξία.
Είναι για όλους τους χριστιανούς ένας από τους πιο δημοφιλείς και αγαπητούς αγίους. Είναι της Τριμυθούντος η καλλονή και των Κερκυραίων ο σοφώτατος ιατρός, ο πνευματικός πατέρας και το στήριγμα.
Η παρουσία του ιερού Σπυρίδωνος στην Κέρκυρα επί 450 και πλέον έτη έχει διαμορφώσει ήθη και έθιμα, παρήγαγε και παράγει πνευματική κίνηση και μια διαχρονική πλούσια εκκλησιαστική και πολιτιστική παράδοση, σε σημείο που Κέρκυρα και Άγιος Σπυρίδων να αποτελούν ένα αδιάρρηκτο δεσμό, μία ενιαία ταυτότητα.
ΙΕΡΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΝΑΟΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ
Υπεραγίας Θεοτόκου Σπηλαιωτίσσης, Αγίου Βλασίου επισκόπου Σεβαστίας και Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστης
Με την καθιέρωση του Ναού της Υ. Θ. Σπηλαιωτίσσης και Αγίου Βλασίου ως Καθεδρικού μεταφέρθηκαν σ' αυτόν από το ναό του Ταξιάρχου Μιχαήλ, η σεβασμία εικόνα της Υ. Θεοτόκου της Δημοσιάνας, της προστάτιδας δηλαδή του Δήμου (του κερκυραϊκού λαού), που για αιώνες πολλούς και δύσκολους αποτέλεσε το παλλάδιο της πόλης μας. Ταυτόχρονα μεταφέρθηκε από τον ίδιο ναό και το ιερό Λείψανο της αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας. Το Ιερό Λείψανο της αγίας Θεοδώρας μεταφέρθηκε στην Κέρκυρα από τον Ιερέα Γρηγόριο Πολύευκτο το έτος 1456 μαζί με το ιερό λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνος.
Από το έτος της ενώσεως των Επτανήσων μετά της μητρός Ελλάδος (1864), η εκκλησία χρησιμοποιήθηκε για τις λατρευτικές ανάγκες των εν Κερκύρα κατοικούντων Κεφαλλήνων και Ζακυνθίων.
Ο νέος Ι. Μητροπολιτικός ναός, όπως ήταν επόμενο, κατακοσμήθηκε με αξιόλογα έργα αγιογραφίας μεταβυζαντινής τεχνοτροπίας αλλά και αναγεννησιακής. Μνημονεύουμε ιδιαίτερα το εικονοστάσιο (Τέμπλο) με την πλήρη σειρά των εικόνων, προερχόμενο από τον προϋπάρχοντα ναό του αγίου Βλασίου (έργα αρίστης τέχνης του ιστ΄ αιώνος). Από αυτά ξεχωρίζουμε επιλεκτικά τα βημόθυρα με τις εικόνες των αγίων Μεθοδίου επισκόπου Πατάρων και Γοβδελάα του πολυάθλου, έργα εξαίρετης τέχνης του διακεκριμένου Κρητικού αγιογράφου Εμμανουήλ ιερέως Τζάνε του Μπουνιαλή, τα οποία αγιογράφησε πρόσφυγας στο νησί μας κατά την πολιορκία της πατρίδος του στα μέσα του ιζ΄ αιώνα. Προσθέτουμε ότι ο Εμμ. Τζάννες είχε ιδιαίτερη οικογενειακή ευλάβεια προς τον άγιο Γοβδελάα, του οποίου συνέθεσε και την ασματική ακολουθία. Κατά την ίδια εποχή αγιογράφησε στην Κέρκυρα βημόθυρα με τον άγιο αυτό σε ναούς της πόλης μας και συγκεκριμένα στον ναό του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου στις Στέρνες και της Υ. Θ. Οδηγητρίας στην εβραϊκή συνοικία. Μνημονεύουμε ακόμη χωρίς βέβαια να εξαντλούμε την περίπτωση, τη μεγάλη εικόνα της Σταυρώσεως, με παλαιολόγιο ύφος, στο νάρθηκα, τους τρεις υπερμεγέθεις πίνακες ιταλιωτικής τέχνης, με εικόνες της Παλαιάς Διαθήκης στα πλάγια τείχη του ναού. Οι πίνακες αυτοί ήταν δωρεές, δυστυχώς όμως, κατά τη διάρκεια του β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ο ναός βλήθηκε από βόμβες και υπέστη σοβαρές ζημιές, μεταξύ των οποίων, κυριότερη, γιατί ήταν ανεπανόρθωτη, η απώλεια του τετάρτου πίνακα. Η ευλογημένη συγκυρία του εορτασμού της μνήμης του αγίου ιερομάρτυρος Βλασίου και της οσίας Θεοδώρας της Αυγούστης (11 Φεβρουαρίου), είχε ως αποτέλεσμα μια παρεξήγηση, που εμπίπτει και στον τομέα της λαογραφίας. Ο άγιος Βλάσιος, ο θαυματουργός, Αρχιεπίσκοπος Σεβαστίας, ο οποίος μαρτύρησε κατά τον διωγμό του Λικινίου, θεωρήθηκε προστάτης και ιατρός των πασχόντων από παθήσεις του λαιμού. Μαρτυρία έχουμε στους στοίχους του Συναξαρίου:
«Λαιμόν Βλάσιος εκκοπείς διά ξίφους,
Αλγούσι λαιμοίς ‘ρευμάτων ήργει βλάβας».
Τούτο υπήρξε αφορμή να επικρατήσει στην Κέρκυρα η συνήθεια να ευλογούνται κατά την ημέρα της μνήμης του οπώρες και να μοιράζονται στους πιστούς για ευλογία, εφόσον, σύμφωνα με την κρατούσα παράδοση, λίγο πριν από την ημέρα του μαρτυρίου του είχε πέσει στα παιδιά θανατηφόρα επιδημία ασθένειας του λαιμού. Τότε ο Άγιος ζήτησε να του φέρουν οπώρες τις οποίες ευλόγησε και παράγγειλε να τις δίνουν στα άρρωστα παιδιά τα οποία και θεραπεύτηκαν. Το έθιμο δημιούργησε μια παρεξήγηση. Στο Μητροπολιτικό μας ναό φυλάσσεται, όπως ήδη σημειώσαμε, και το ιερό Λείψανο της Αγίας Θεοδώρας. Δεδομένου ότι η Αγία Θεοδώρα παρά το γεγονός ότι ήταν Αυτοκράτειρα, πέθανε ως μοναχή και έπρεπε να έχει καλυμμένη την κεφαλή, όπως εξάλλου μέχρι σήμερα φαίνεται τούτο. Θεωρήθηκε όμως ότι στο ακέφαλο, δήθεν, σώμα της αγίας τοποθετείται ένα καρπούζι, το οποίο ευλογείται και διανέμεται κατά την ημέρα της εορτής. Ελπίζουμε ότι η αναφορά μας αυτή, με την οποία ενημερώνουμε το σύντομο ιστορικό σημείωμα μας θα συμβάλει στη διόρθωση του πράγματος.
Ο Ιερός Ναός εορτάζει την 15 ην Αυγούστου εορτή της Κοιμήσεως της Υ. Θεοτόκου & την 11 ην Φεβρουαρίου εορτή των Αγίων Βλασίου και Θεοδώρας της Αυγούστης.
Ο ιστορικός Ιερός Ναός των Αγίων Πάντων και της Παναγίας Βλαχέρνας πρωτοχτίστηκε στο καντούνι των Λαζανιέρων (σημερινή οδός Αγίων Πάντων) το 1688 από τον Ιερομόναχο Ιερεμία Σπόρο, ο οποίος ήταν κτίτορας και κάτοχος του Ιερού Ναού της Αγίας Πελαγίας στο Σαρόκο. Η διοίκηση των Βενετών είχε αποφασίσει για δικούς της λόγους να γκρεμίσει το ναό του και ο Ιωακείμ εξασφάλισε ένα μικρό οικόπεδο. Εκεί έχτισε ναό, αφιερωμένο στους Αγίους Πάντες, ο οποίος ήταν περίπου μισός στην έκταση από ό,τι είναι σήμερα. Σταδιακά ο Ναός απέκτησε αδελφότητα αποτελούμενη από 27 οικογένειες, μεταξύ των οποίων ήταν και 6 οικογένειες ευγενών. Αδελφότητα αποκτούσε ένας Ναός στην Κέρκυρα, όταν κάποιοι αποφάσιζαν να έχουν όλα τα δικαιώματά τους σ' αυτόν, εκεί βαπτίζονταν, λειτουργούνταν, παντρεύονταν, κηδεύονταν και άφηναν και τμήμα από τις περιουσίες τους.
Ο Ναός στα μέσα του 19 ου αιώνα παρήκμασε οικονομικά. Εκείνα τα χρόνια η αδελφότητα των κρεοπωλών και εκδορέων είχε στην κατοχή της το Ναό της Παναγίας Βλαχέρνας, στην είσοδο του Νέου Φρουρίου. Οι Άγγλοι γκρέμισαν το ναό και η αδελφότητα πρότεινε στην αντίστοιχη των Αγίων Πάντων την συνένωση των δύο ναών, με αποτέλεσμα να χτισθεί ο Ναός όπως είναι στη σημερινή του μορφή το 1851, επί Μητροπολίτου Κερκύρας Αθανασίου Πολίτου, ο οποίος τον εγκαινίασε.
Από τον κατεδαφισθέντα Ναό της Βλαχέρνας μετεφέρθησαν στο Ναό των Αγίων Πάντων το τέμπλο με τις περίφημες φορητές εικόνες του, όπως επίσης και η εφέστιος εικόνα της Παναγίας της Βλαχέρνας, η οποία κοσμεί και σήμερα το Ναό.
Η αδελφότητα των κρεωπωλών στήριξε πολύ το Ναό. Για κάθε μοσχάρι που έσφαζαν, το ένα πόδι που πουλούσαν πήγαινε σε ξεχωριστό ταμείο υπέρ του Ιερού Ναού. Ο Ναός είχε μεγάλη περιουσία, κυρίως κτηματική. Σταδιακά, για διάφορους λόγους, έχασε την δόξα και την αίγλη του, και το μεγαλύτερο τμήμα της περιουσίας του. Η αδελφότητα των κρεοπωλών, όπως και όλες οι αδελφότητες στην Κέρκυρα, διαλύθηκαν, παρότι και σήμερα, κατ' ανάμνηση του παλαιού καθεστώτος, στο εκκλησιαστικό συμβούλιο του Ναού υπηρετούν κρεοπώλες.
Εκτός από την εφέστιο εικόνα της Παναγίας των Βλαχερνών, ο Ναός έχει και άλλα κειμήλια, ιδιαίτερης καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας. Ξεχωρίζει ο Εσταυρωμένος στο Άγιο Βήμα, αρίστης ανατομίας. Τα τρία βημόθυρα, που απεικονίζουν τον Νυμφίο Χριστό και τους δύο Ιεράρχες, τους Πατριάρχες Αλεξανδρείας Ιωάννη τον Ελεήμονα και Κύριλλο. Οι εικόνες του Δωδεκαόρτου στο τέμπλο, εκ των οποίων οι περισσότερες είναι έργα του περίφημου αγιογράφου Γεωργίου Χρυσολωρά. Οι δύο εικόνες στα Δεσποτικά, έργο του ιερέα Θεοδώρου Αγγελάτου, η εικόνα των Αγίων Πάντων, έργο του ιερομονάχου Δανιήλ Κόκλα, και η πρόσφατα αποκαλυφθείσα εικόνα του Αγίου Νικολάου, θαυμάσιας βυζαντινής τεχνοτροπίας. Στο Ναό υπάρχουν ακόμη πίνακες που αποδίδονται στον τοπικό ζωγράφο Σαμαρτζή.
Σπουδαίας τέχνης είναι το τέμπλο του Ιερού Ναού, το οποίο ήταν επιζωγραφισμένο και προσφάτως καθαρίστηκε, αποκαλύπτοντας τα φύλλα ασημιού με τα οποία είναι επενδυμένο.
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε στο Ναό η προσφορά του μακαριστού προθιερέως Γεωργίου Μαξιμιλιανού, ο οποίος είχε καθιερώσει την ψαλμωδία κερκυραϊκού ύφους, χάρις στην παρουσία ενός λαμπρού Κερκυραίου ψάλτη, του Μωραϊτη.
Στο Ναό τελείται η Θεία Λειτουργία κάθε Κυριακή, ενώ το απόγευμα του Σαββάτου τελείται ο Εσπερινός.
Ο Ναός διαθέτει πνευματικό κέντρο επί της οδού Βονδιόλου 1, με το χαρακτηριστικό όνομα «Γωνιά», στο οποίο γίνονται το χειμώνα κατηχητικές συνάξεις για παιδιά Δημοτικού, καθώς και Γυμνασίου-Λυκείου κάθε Σάββατο απόγευμα, ενώ την Κυριακή μετά τη λειτουργία, γίνεται συνάντηση για τους νέους που εκκλησιάζονται.
Πανηγυρίζει δύο φορές το χρόνο. Την Κυριακή των Αγίων Πάντων και στις 2 Ιουλίου, ημέρα εορτής της Παναγίας της Βλαχέρνας.
English
The historical All Saints' and Panagia Vlaherna‘s church was first built in the year 1688, by Ieromonach Ieremias Sporos , in the area where it still is ( Lazanieri cantouni ).
A small fraternity gave life to the church. In the year 1851 the Fraternity of The Butchers, who used to have a small church consecrated to the Panagia Vlaherna in the New Fortress of Corfu, proposed to All Saint's fraternity the unification of the two churches, as theirs had been destroyed by the British, who occupied Corfu.
The Butchers transferred to the new church the temple, the historical icon of Panagia Vlaherna, and all the icons which exist today. The Butcher's fraternity greatly helped the church. When they were selling a calf, they used to keep the money from one of its legs, and offer the amount to the church. Today the fraternity does not exist.
The church was refurbished recently. The visitor will be attracted by the temple, which is of silver, the icons of Dodekaorton, - painted by a famous local artist named Hrisoloras - which combine the byzantine and the local style of painting. “Estavromenos” (Christ in the Cross) is of a unique anatomy. There are also paintings that belong to a famous local painter named Samartzis, and the icon of St. Nicolaos, a sample of pure byzantine art.
All Saints' Church celebrates two feast-days every year: All Saints' Day (Eight weeks after Easter) and Panagia Vlaherna's day (Second of July).
ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΠΟΛΕΩΣ ΚΕΡΚΥΡΑΣ ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΑΠΟ ΤΟ 1480 ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ
Στην Κέρκυρα και γενικότερα στα Επτάνησα εκτός από τους Ενοριακούς και τους κτητορικούς Ιερούς Ναούς υπάρχει και μια Τρίτη κατηγορία Ναών, που ονομάζονται « Συναδελφικοί » ή « Συντεχνιακοί » .
Τους Ναούς της τρίτης αυτής κατηγορίας έχτιζαν με συνεισφορές χρημάτων ή και προσωπική εργασία πολλές οικογένειες μαζί ή και συντεχνίες ( π.χ. των υποδηματοποιών, των ραπτών, των κρεοπωλών κλπ.) με ένθεο ζήλο επικαλούμενοι το έλεος του Θεού, με την επιθυμία να μνημονεύονται οι συγγενείς τους και θερμή παράκληση στο Θεό να συγχωρήσει τις αμαρτίες τους.
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, κτίσμα μνημείο του 15 ου αιώνος στην πόλη της Κέρκυρας, είναι συναδελφικός. Συγκεκριμένα ιδρύθηκε από οικογένειες, που ανήκαν στην ανώτερη τότε τάξη των ΄΄ευγενών΄΄, οι οποίες ζήτησαν και έλαβαν την σχετική άδεια από τον Μεγάλο Πρωτοπαπά, ο οποίος τότε εκπροσωπούσε τον ορθόδοξο Ελληνικό Κλήρο. Πρέπει εδώ να σημειώσουμε ότι οι Ανδηγαυοί κατακτητές είχαν εκθρονίσει τον Ορθόδοξο Αρχιεπίσκοπο και στην θέση του είχαν τοποθετήσει Λατίνο Αρχιεπίσκοπο. Οι δε ορθόδοξοι διοικούνταν από τον Μεγάλο Πρωτοπαπά. Για τούτο κατά την διάρκεια της Ενετοκρατίας, όσοι ορθόδοξοι ήθελαν να χειροτονηθούν κληρικοί, πήγαιναν στην απέναντι ακτή της τουρκοκρατούμενης Ελλάδος και εχειροτονούντο από Ορθοδόξους Αρχιερείς.
Η κανονικότητα αποκαταστάθηκε μετά από αιώνες και συγκεκριμένα το 1800, όταν έφυγαν οι Καθολικοί κατακτητές και ήρθαν στη Κέρκυρα οι Ορθόδοξοι Ρώσοι.
Ο Μεγάλος λοιπόν Πρωτοπαπάς «της περιφήμου πόλεως των Κορυφών» το 1480 έδωσε την άδεια και κτίστηκε ο Ναός αυτός εις το όνομα του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και της Αγίας Παρασκευής. (Αργότερα το 1710 αφιερώθηκε και εις το όνομα του Αγίου Διονυσίου Αρχιεπισκόπου Αιγίνης και προστάτου Ζακύνθου).
Ο Ναός αυτός επί πολλά χρόνια διετέλεσε Καθεδρικός Ναός των Μεγάλων της Κερκύρας Πρωτοπαπάδων και προμάχων των Ελληνορθοδόξων παραδόσεων, τις οποίες προσπαθούσαν να εξαφανίσουν οι αλλοεθνείς ετερόδοξοι κατακτητές. Εις τον Ιερόν Ναό ιεράτευσε και δίδαξε ο διαπρεπέστερος των Μεγάλων Πρωτοπαπάδων Παναιδεσιμώτατος Αναστάσιος Αυλωνίτης.
Επίσης εις τον Ιερόν Ναόν ιεράτευσε για πολλά χρόνια ο μεγάλος Διδάσκαλος του υποδούλου Γένους, ο Κερκυραίος Νικηφόρος Θεοτόκης, συγγραφέας διαπρεπής και περίφημος εκκλησιαστικός ρήτορας (1736- 1805), ο οποίος λόγω της λαμπρής του φυσιογνωμίας κατόπιν είχε προσκληθεί εις την Ρωσσίαν από την Αυτοκράτειρα Αικατερίνη την Β.΄ Εκεί εχειροτονήθη Αρχιεπίσκοπος Σλαβενίου και Χερσώνος και κατόπιν ετοποθετήθη Αρχιεπίσκοπος Αστραχανίου και Σταυρουπόλεως και απέθανεν εις την Μόσχαν.
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Ιωάννου το 1712 με διάταγμα του Βαΐλου ( Ενετού Διοικητού) της νήσου έπαψε να είναι Καθεδρικός Ναός διότι ωρίσθη τον Ναό του Ταξιάρχη, ο οποίος ευρίσκετο εις την συνοικία Καμπιέλο και κατεστράφη ολοσχερώς με τους βομβαρδισμούς του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ο Ναός είναι τετράπλευρος κυβικός, ρυθμού αυστηρώς των Βασιλικών στοών, περιβάλλεται με νάρθηκα από τρεις πλευρές, νοτία, βορεία και δυτική. Εις τον Βόρειο Νάρθηκα σώζονται τοιχογραφίες αγνώστου αγιογράφου παρωχημένης εποχής. Εις τις τοιχογραφίες αυτές απεικονίζονται, η φιλοξενία του Αβραάμ, ο Άγιος Αθανάσιος Πατριάρχης Αλεξανδρείας και ο Άγιος Δημήτριος.
Επίσης, τόσον ο Βόρειος όσο και ο Νότιος τοίχος του Ναού καλύπτονται από τοιχογραφίες που απεικονίζουν προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης και ανάγονται στην περίοδο ( 1450 – 1550) της ακμής των τοιχογραφιών.
Κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας ο Νάρθηκας χρησίμευε ως κοιμητήριο των μελών της Αδελφότητος. Σήμερα σώζονται αρκετά μνήματα, μεταξύ των οποίων και ενός Ρώσου πλοιάρχου, της συνοδείας του Ναυάρχου Ουσακώφ, ο οποίος πέθανε στην Κέρκυρα κατά το έτος 1799 από χολέρα.
Εις τον περίβολο του Ναού εθάπτοντο οι ενορίτες. Ο περίβολος αυτός εξετείνετο κατά μήκος του Ιερού Ναού, εις την σημερινή οδό Νικηφόρου Θεοτόκη.
Εις τον Νότιον Νάρθηκα ευρίσκεται τάφος και πλάκα εντοιχισμένη με τα κάτωθι στοιχεία « ΕΝΘΑΔΕ ΚΕΙΤΑΙ Ο ΙΕΡΟΣ ΜΙΧΑΗΛ » . Προφανώς πρόκειται περί εναρέτου , δραστηρίου και πολύ σεβασμίου εφημερίου του Ιερού Ναού.
To έτος 1710 o N αός ανακαινίστηκε ριζικά. Τότε η αδελφότης – παροικία των Ζακυνθίων της Κέρκυρας, επειδή επιθυμούσε να εγκαταστήσει σε ένα Ναό της Πόλεως την εικόνα του άρτι αγιοποιηθέντος Αγίου Διονυσίου Αρχιεπισκόπου Αιγίνης του θαυματουργού, ήλθε σε συνεννόηση με τους « Κουμεσίους » (Επιτρόπους) του Ιερού Ναού του Τιμίου Προδρόμου Πόλεως προκειμένου να τιμήσουν τον ΄Αγιον τους εις κεντρικόν Ιερόν Ναόν της Πόλεως. Προς τούτο κατέβαλε σημαντικότατο ποσόν δια την ανακαίνιση. Κατασκεύασαν νέο τέμπλο από Κερκυραϊκό μάρμαρο, αφού πρώτα κατεδάφισαν το παλαιό το τοιχογραφημένο.
Κατασκεύασαν νέα Αγία Τράπεζα και επλάτυναν την κόγχη του Ιερού, πρόσθεσαν γυναικωνίτη. Ακόμη εις τον τρίτο (δυτικόν) νάρθηκα δημιούργησαν τρεις αψίδες εις την θέσιν του τοίχου, που εχώριζε τον νάρθηκα από τον κυρίως Ναό.
Επίσης πρόσθεσαν ύψος εις τον Ναό κατά 1,60 μέτρα. Όταν έγιναν όλα αυτά τα έργα, έπαυσε η συνήθεια να θάπτουν νεκρούς μέσα στο Νάρθηκα. Από τότε ο Ιερός Ναός τιμάται και εις το όνομα του Αγίου Διονυσίου του Ζακυνθίου, ο οποίος κατέλαβε την θέση, εις την οποίαν ευρίσκετο τοποθετημένη η εικόνα της Αγίας Παρασκευής.
ΚΕΙΜΗΛΙΑ - ΕΙΚΟΝΕΣ
Φυσική συνέπεια της ανυψώσεως του N αού ήταν η κατασκευή νέας οροφής (Ουρανίας) και η σχετική νέα αγιογράφηση της από τον διαπρεπή Κερκυραίο Ζωγράφο Σπυρίδωνα Σπεράντζα ο οποίος το 1773 αγιογράφησε ΄΄ιστόρησε΄΄ τους τέσσερις Ευαγγελιστές με κεντρική την μεγάλη εικόνα της αποτομής της Τιμίας κεφαλής του Ιωάννου του Προδρόμου σχήματος ωοειδούς (οβάλ).
Το τέμπλο είναι κατασκευασμένο από Συνιώτικο Κερκυραϊκό μάρμαρο.
Τα δεσποτικά και οι εικόνες του τέμπλου είναι έργα των γνωστών και καλυτέρων αγιογράφων της λεγομένης Επτανησιακής Σχολής Χρυσολωρά και Τζένου. Τα βημόθυρα είναι του Εμμανουήλ Τζάννε. Το άβατον του Ιερού το φυλάσσουν όχι λειτουργικοί Ιεράρχες όπως συνηθίζεται σε όλους τους Ιερούς Ναούς αλλά δύο μεγαλομάρτυρες, ο Άγιος Μεγαλομάρτυς Δημήτριος ο μυροβλύτης και ο Άγιος Γοβδελάας ο Πολύαθλος διότι ο Ιερός Ναός τιμάτε σε δύο μεγαλομάρτυρας, τον Άγιον Ιωάννην τον Πρόδρομο και την Αγίαν Οσιοπαρθενομάρτυρα Παρασκευή, αμφοτέρους αποκεφαλισθέντας.
Κάτω από τις Δεσποτικές εικόνες υπάρχουν τέσσαρες εικόνες με θέματα την ζωή του Τιμίου Προδρόμου, έργα λίαν αξιολόγου λαϊκού ζωγράφου.
Η Αγία Τράπεζα καλύπτεται από κουβούκλιο (κιβώριο), το οποίο στηρίζεται σε τέσσερις κίονες . Πάνω στην Αγία Τράπεζα βρίσκεται ένα περίφημο Αρτοφόρι Ρωσικής Τέχνης.
΄Εχει επίσης ο Ιερός Ναός ωραιότατες φορητές εικόνες, όπως του Επιταφίου, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, της Παναγίας της Βρεφοκρατούσας, της Δεήσεως, της Παναγίας με το μελανό μαφόριο μοναδικής τεχνοτροπίας, του Μυστικού Δείπνου και του Ιερού Νιπτήρος από χέρια πολύ αξιολόγου αγιογράφου . Επίσης μικρό τεμάχιο Τιμίου Ξύλου και Σταυρούς ευλογίας λεπτής τέχνης, αργυρόν δισκοπότηρον, που έχει στη βάση του σκαλιστούς τους τέσσαρας Ευαγγελιστάς και ανάγλυφον παράσταση του Μυστικού Δείπνου επί της βάσεως του κρατήρος. Υπάρχει επίσης λάρνακα, στην οποία φυλάσσονται λείψανα του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου και Αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού. Πάνω από το Δεσποτικό Θρόνο ευρίσκεται τοποθετημένος Εσταυρωμένος έργο του περίφημου αγιογράφου Σπυρίδωνος Σπεράντζα.
Εις ειδική προθήκη εκτίθεται Ιερατική στολή του Νικηφόρου Θεοτόκη και ο επιστήθιος αυτού σταυρός. Εις τον Ιερόν Ναόν φυλάσσονται δύο ακόμη ιερατικές στολές Ρωσικής προελεύσεως καθώς και μια διακονική, τις οποίες εδώρισε στον Ιερόν Ναόν ο Νικηφόρος Θεοτόκης την περίοδο που ήταν στην Ρωσία .
Ο Άμβωνας βρίσκεται όχι στο αριστερό, όπως είναι συνήθεια να βρίσκονται οι άμβωνες, αλλά στο δεξί μέρος του Ναού. Τοποθετήθηκε δε σ΄ αυτό το μέρος κατά παράκληση του εφημερίου και ιεροκήρυκα του Ναού μεγάλου Κερκυραίου και Διδάχου Νικηφόρου Θεοτόκη, διότι, όταν ομιλούσε, το πλήθος ήταν τόσο μεγάλο, ώστε γέμιζε ο Ναός, ο Νάρθηκας αλλά και η πλατεία. Για να ακούεται λοιπόν από όλους το κήρυγμα του έπρεπε να βλέπει προς την πλατεία και όχι να έχει τα νώτα του εστραμμένα, στην Αγία Τράπεζα όπως όταν ομιλούσε από την Ωραία Πύλη. Πρέπει να τονισθεί ότι τον χαρισματικόν αλλά και συνετόν ιεροκήρυκα παρακολουθούσαν με σεβασμό όχι μόνον ορθόδοξοι αλλά και αλλόδοξοι και αλλόθρησκοι.
Επάνω στον Άμβωνα είναι τοποθετημένος ένας ωραιότατος ξυλόγλυπτος δικέφαλος αετός.
Το 1817 η αδελφότητα είχε 200 Οικογένειες, από τις οποίες οι πενήντα ανήκαν στην τάξη των ευγενών όπως του Αβράμη, του Ανδρουτσέλη, του Βούλγαρη, του Θεοτόκη, του Κουαρτάνου, του Καποδίστρια, του Πολυλά, του Δούσμανη, του Ρωμανού, του Χαλικιόπουλου κ.α.
Ο Μουσουργός και συνθέτης του Εθνικού μας Ύμνου Νικόλαος Μάντζαρος – Χαλικιόπουλος εχρημάτισε και επίτροπος του Ναού.
Στον Άγιον Ιωάννην εκκλησιάζονταν κάθε Κυριακή και εορτή ο Εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός, οι Ιωάννης Καποδίστριας, Αυγουστίνος Καποδίστριας , Ιάκωβος Πολυλάς κ. α.
Από το 1693 και μέχρι σήμερα ιεράτευσαν στον Ιερό Ναό ο Μέγας Πρωτοπαπάς Κερκύρας Αναστάσιος Αυλωνίτης (1693 – 1715), ο Ιερομ. Γαβριήλ Σολωμός (1715 – 1735), ο Αρχιμ. Νικηφόρος Θεοτόκης (1757 – 1764 ), ο Αρχιμ. Γρηγόριος Ρεμαντάς (1866 – 1901), ο Πρεσβ. Αρσένιος Λευθεριώτης (1901- 1907), ο Πρεσβ. Σπυρίδων Σάββας (1907 – 1925), ο Πρεσβ. Νικόλαος Καλοδίκης (1926 – 1932), ο Πρωτοπρ. Σεβαστιανός Βασιλάκης (1932 – 1947), ο Πρωτοπρ. Γεώργιος Σαββανής (1947 – 1955) ο Πρωτοπρ. Αλέξανδρος Πουλημάς (1955 – 1958), ο Πρωτοπρ. Ιωάννης Σκιαδόπουλος (1958 – 2002) και σήμερον ο Πρωτοπρ. Αθανάσιος Κοκκινόπουλος (2002 - ).
Το σημερινό κωδωνοστάσιο ανηγέρθη το έτος 1700 εις την θέση όπου υπήρχαν άλλα κωδωνοστάσια παλαιότερα .
Εις τον Ιερόν Ναόν λειτουργεί μικρόν μουσείον με φορητές εικόνες παρωχημένης εποχής και παραδοσιακής τέχνης.
Ο Ιερός Ναός τιμάται επ' ονόματι του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και εορτάζει την 29 ην Αυγούστου. Επίσης τιμάται επ' ονόματι της Αγίας Παρασκευής και εορτάζει την 26 ην Ιουλίου και του Αγίου Διονυσίου Πολιούχου και Προστάτου Ζακύνθου και εορτάζει την 17 ην Δεκεμβρίου .
ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΓΕΡΟΝΤΩΝ & ΤΑΞΙΑΡΧΟΥ ΜΙΧΑΗΛ
Ο Ιερός Ναός του Αγίου Νικολάου των Γερόντων, San Nicolo dei Vecchi , βρίσκεται στην παλιά πόλη της Κέρκυρας στην περιοχή που από τα χρόνια των Ενετών ονομάζεται «Καμπιέλο». Η ονομασία « των Γερόντων » προέρχεται πιθανώς λόγω της παλαιότητάς του έναντι άλλων Ναών επ' ονόματι του Αγίου Νικολάου που βρισκόταν στην κοντινή περιοχή, εκ των οποίων μόνον ένας σώζεται πλέον. Υπάρχει βέβαια και η εκδοχή, ότι στο Ναό συνεδρίαζε η Γεροντία για να εκδικάσει μικρές υποθέσεις της κοινότητας.
Ο Ναός είναι κτίσμα των αρχών του 14 ου αιώνος, ενώ την τελική του μορφή την πήρε τον 17 ο αιώνα όταν κατασκευάστηκε το σκαλιστό πέτρινο Τέμπλο, το κιβώριο της Αγίας Τραπέζης και η «μονή» του Αγίου Νικολάου (το σκαλιστό πέτρινο προσκυνητάρι), τα οποία είναι ρυθμού μπαρόκ.
Ο Ναός αρχιτεκτονικά είναι ρυθμού Βασιλικής Στοάς ενώ αρχικά ήταν Βασιλική τρίκλιτος. Στο πέρασμα όμως του χρόνου, τα δύο κλίτη έπεσαν καθώς επίσης και το κωδωνοστάσιο και παρέμεινε τμήμα μόνο του βορείου κλίτους το οποίο και είναι το σημερινό πρεσβυτέριο.
Στην διάρκεια της Ενετικής παρουσίας στο νησί ο Ναός υπήρξε έδρα Πρωτοπαπάδων, ενώ το 1575 μεταφέρθηκε στο Ναό το ιερό λείψανο της Αγίας Θεοδώρας της Αυγούστας από τον Ναό του Αγίου Λαζάρου, που βρισκόταν πριν και παρέμεινε μέχρι το 1725.
Στο Ι. Ναό Αγ. Νικολάου Γερόντων, βαπτίστηκε την 11 η Φεβρουαρίου 1776 ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδος, Ιωάννης Καποδίστριας.
Κατά την διάρκεια του πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου όταν μεταφέρθηκε στην Κέρκυρα η εξόριστη κυβέρνηση των Σέρβων, παραχωρήθηκε σ' αυτούς το Δημοτικό Θέατρο Κερκύρας για Κοινοβούλιο και ο Ναός του Αγ. Νικολάου ως Μητροπολιτικός Ναός για να τελούν εκεί τις ιερές τους ακολουθίες.
Στην διάρκεια της Γερμανικής Κατοχής, το πρεσβυτέριο του Ναού, σύμφωνα με μαρτυρίες, υπήρξε πολλές φορές το κέντρο που συναντιόνταν οι άνθρωποι της αντίστασης για να οργανώνουν τον αγώνα τους, εναντίον των κατακτητών.
Κ Ε Ι Μ Η Λ Ι Α – Ε Ι Κ Ο Ν Ε Σ
Στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου των Γερόντων φυλάσσεται, το μεγαλύτερο τεμάχιο Τιμίου Ξύλου που υπάρχει στην Κέρκυρα, τεμάχιο λειψάνου του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Λαζάρου καθώς και άλλα τεμάχια αγίων λειψάνων.
Οι εικόνες του Ναού είναι αξιόλογες με σπουδαιότερες αυτές του Τέμπλου που είναι του μεγάλου Κρητικού αγιογράφου Εμμ. Τζάνε. Καθώς επίσης του ιδίου αγιογράφου φυλάσσεται Εσταυρωμένος σε φυσικό μέγεθος. Υπάρχουν επίσης εικόνες άλλων σπουδαίων αγιογράφων της μεταβυζαντινής περιόδου, δύο εικόνες ιταλικής τέχνης, καθώς και η εικόνα της Παναγίας της Κυροπούλας, που υπήρχε παλαιότερα σε κοντινό ομώνυμο Ναό της Παναγίας και αποτελούσε μετόχι του Αγίου Νικολάου. Υπάρχουν ακόμα παλαιά φανάρια λιτανείας και λάβαρο παλαιό, (φλάμπουρο) που φέρει αγιογραφημένη εικόνα της Αναστάσεως του Κυρίου καθώς και άλλο με την εικόνα του αγίου Νικολάου.
Αξιόλογες εικόνες είναι και οι τρεις θύρες του αγίου Βήματος, με σημαντικότερη αυτή της ωραίας πύλης, όπου έχει ως θέμα την αλληγορία της θείας μεταλήψεως, οι άλλες θύρες παρουσιάζουν την αγία Κερκύρα και την αγία Θεοδώρα την Αυγούστα, έργα του Μιχαήλ Δαμασκηνού.
Η εικόνα του αγίου Νικολάου ( διαστ.1.19 Χ 1.70 ) είναι φορητή αγιογραφημένη σε ξύλο και ανάγεται στην μεταβυζαντινή περίοδο. Είναι επενδυμένη με ασημένιο κάλυμμα «πουκάμισο» και παρουσιάζει τον άγιο Νικόλαο σε μπούστο όπου στα δεξιά του βρίσκεται ο Χριστός κρατώντας το Ιερό Ευαγγέλιο ενώ στα αριστερά η Παναγία κρατεί το ομοφώριο . Σήμερα ο Ναός έχει ανακαινισθεί πλήρως και έχει πλήρη λατρευτική και λειτουργική ζωή.
Καθεδρικός Ναός Αγίου Χριστοφόρου και Ιακώβου (DUOMO)
Η παλαιά καθολική μητρόπολη βρίσκονταν στο παλαιό φρούριο της Κέρκυρας και ήταν αφιερωμένη στους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο και όπως πολλές άλλες εκκλησίες,(Αγία Ιουστίνα, Παναγία του Κάρμινε, Παναγία του Ροδαρίου κ.α.) κατεδαφίστηκαν στα τέλη της βενετοκρατίας και τα χρόνια που ακολούθησαν.
Τη νέα καθολική μητρόπολη που είναι αφιερωμένη στους Αγίους Ιάκωβο (απ'όπου και το όνομα του γειτονικού θεάτρου και μετέπειτα δημαρχιακού μεγάρου San Giacomo) και Χριστόφορο, καθαγίασε στις 31 Δεκεμβρίου 1553 ο Λατινεπίσκοπος Ιάκωβος Cocco, ενώ το 1658 ανακαινίστηκε εκ βάθρων από τον Λατινεπίσκοπο Κάρολο Labbia. Στις 23 Οκτωβρίου 1709 ανακαινίσθηκε εκ νέου από τον Λατινεπίσκοπο Αύγουστο Zacco και αποτελούσε το κέντρο των λατρευτικών εκδηλώσεων των καθολικών του νησιού.
Το 1905 ανακαινίσθηκε στην σημερινή του μορφή, ενώ κατεστράφη ολοκληρωτικά το εσωτερικό του από τη γερμανική αεροπορία τη νύχτα της 13ης Σεπτεμβρίου 1943.
Σήμερα λειτουργεί ως καθολικός μητροπολιτικός ναός της Αρχιεπισκοπής Κερκύρας, Κεφαλληνίας - Ζακύνθου. Μονόκλιτη με έξι παρεκκλήσια, στο κεντρικό Άγιο Βήμα δεσπόζει ο Εσταυρωμένος Χριστός. Αριστερά, τα παρεκκλήσια του Χριστού Βασιλέα του Σύμπαντος, η βυζαντινή εικόνα ης Παναγίας της υγείας και της Αγίας Θηρεσίας του Λιζιέ. Δεξιά τα τρία παρεκκλήσια είναι αφιερωμένα στους Αγίους Σπυρίδωνα και Αρσένιο, στην Αμίαντο Σύλληψη της Θεοτόκου και στο Πανάχραντο Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.
Στην εκκλησία σώζονται μερικά αξιόλογα έργα εκκλησιαστικής ζωγραφικής και επιτύμβια μνημεία. Η ανοικοδόμηση του ναού μετά τους βομβαρδισμούς του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου ολοκληρώθηκε το 1970 από τον καθολικό αρχιεπίσκοπο Αντώνιο Βαρθαλίτη.
Ναός Ιεράς Καρδίας του Ιησού
Στην περιοχή Κωτσέλα λειτουργεί ο ιερός ναός της Ιεράς Καρδίας του Ιησού χτισμένος το 1924 η δε σημερινή της μορφή οφείλεται στον τότε εφημέριο και σήμερα Επίσκοπο Σύρου Φραγκίσκο Παπαμανώλη ο οποίος το 1967 ανακαίνισε τον Ναό, και στον προηγούμενο εφημέριο π. Πέτρο Αρμακόλλα που φρόντισε για την ανοικοδόμηση του κωδωνοστασίου και τον εξωραισμό του εσωτερικού χώρου της εκκλησίας Εξυπηρετείται από τους Καπουκίνους Πατέρες και ευπρεπίζεται από τις Φραγκισκανίδες Αδελφές της Μάλτας οι οποίες έφθασαν στην Κέρκυρα το 1907 και διατηρούν επί μακρά σειρά ετών γηροκομείο στην περιοχή.
Ο ναός εορτάζει την ημέρα της Ιεράς Καρδίας του Ιησού αλλά και την 4η Οκτωβρίου, ημέρα μνήμης του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, προστάτη των δύο μοναχικών Ταγμάτων.